|
RITI BIZANTIN GREK
Nė 1919 klenė themeluar Eparkitė tė Ungrės dhe Horės sė Arbėreshėvet.
Tek riti bizantin-grek janė tre cikle festash: ato me datė tė levizshme,
ato me datė pandryshueshme e ato pėrjavshėm kėtire shtohen formularet e Shėn Janjit
Krizostomo, Shėn Vasilit Math,Shėn Xhakomi dhe Presentifikatėvet.
Liturgjia bizantin ėshtė solemn,dhe sthohet mė se njė meshė ditin.
Karakteristiket e ritit Bizantin-grek janė: Kleri i martuar, ikonet, pagėzimi ēė bėhėt pir
zhytje, krezma ēė e jep prifti jo peshkopi, kungimi me bukė e verė e martesa me kurorėzimi
RITI I MARTESĖS
Shkulqia dhe martesa janė momende tė gjellės njerėzore shumė tė rėndėsishėm.
Ndir arbėreshėt martesa ėshtė akti mė solemn e gjellės,ė
shtė e kremtuar me cerimonie liturgjike ēė reflektojnė jetin lindore,
e cerimonie popullore ēė reflektojnė traditat popullore.
Sot tradita e martesės akoma jeton po jo si njė herė.
Ne ritin jetojnė dy shėrbėsa : Shkėmbimi e unazavet,
prifti e kumbarėt nderrojnė pir tre herė, e kurorezimi prifti e kumbarėt ndėrrojnė kurorat mbi kriet e dhėndrrit e nuses, pastaj prifti djovasin Epistullet dhe Vangjelin pra ėshtė bekimi i qelqit ku pinė nusja e dhėndrri ēė dhopu prifti ēanė sepse mosnjerģ ka tė pirė mė pir tė dėshmuar pazgjidhshmėrinė e martesės.
Pra merr nusen e dhėndrrin e i udheheq tre herė rotull tek autari,
kjo simbolizon vallen e Isaiės.
KRISHTLINDJA
I bėgatshėm me tradita popullore dhe fetare ,persėritėn zakona tė vjetra trashėguar ndir shekullit.Njė javė parė festės bėhen dhullēet tipike me
val,mjal,miall,cukar,brumė. Riti fetarė zhvillohet mė kalimeret e Shėn Bumbinit.
JAVA PRIGATORVET
Ndir katundet arbėreshė ku mbahet riti bizantin grek tė vdekurit kujtohen njė javė parė karnivallit e dy javė parė kreshmės.Besohet se glatė javis Zoti krisht lė Shpirtrat tė dalin ka varri e pir tetė ditė tė venė te lloket ku kanė
jetuar.Tek shpitė janė llumet me valt ēelur pir tė buthtojnė udhin tė vdekurėvet.Njė herė ndėpir javin shihėshin di burrė njė me njė kambaniel e jetri me njė trastė ēė lipjnė lėmozin (picihudrin).
JAVA
E MADHE
Ėshtė java kur gjithė jetomi ndir shpitė ndė klish pasjunin ,vdekjen e njalljen e tInzot.Java madhe zė me Dielen e Dhafnes.Ndir tre ditat e parė tė javės kremtohet Mesha e
Presantifikatevet,tė merkurėn bėhet sumbullku.Tė enjėten bėhėt larja e kėmbėvet,darka
mistike,leximi i Dimbėdhjetė Vangjelevet e kėndohen kalimeret.Tė Prėmten e Madhe qellet ndėpir katund Krishti i vdekur e kėndohen kėngat e Pasjonės. Tė Ėnjten dhe tė Prėmten kėmborėt qindrojnė qet i bien Tokut njė vegėl
druri.Tė shtunėn kėmborėt bien me harč pėr tė paralajmėruar Ringjalljen. Zoti shprishin lule e dhafėn ndė klishė. Tė Dielė menatė zhvillohet cerimonia Fjalza Mirėēė kujton hyrjen e Zotit Krisht nė
Tempullin.Ture ngarė me kriqen e pas shumė lutje zė bisedimi me diallin ēė ndalon zotit tė hinjė ndė klishė.Ndė fund hapet dera e besimtarėt hijnė ture kėnduar Kristņs Anesti Krishti u ngjallė zė mesha e Shė Janjt Krizostomo.
|
|